وجود صنایع متعدد و قرار گرفتن در حاشیه زاینده رود دیرینه تاریخی و محصولات کشاورزی مرغوب از جمله برنج و گندم و صیفیجات این شهرستان را از جایگاه ویژه‌ای برخوردار نموده است.. مهمترین صنایع دستی این شهرستان شامل قالی بافی، منبت کاری ،خاتم سازی و سرمه دوزی می باشد. در فلاورجان هم چون سایر شهرستان های استان اصفهان قالی بافی رواج بسیاری دارد. این صنعت دستی زیبا که حاصل هنر سر پنجه های تلاشگر و هنرمند اهالی منطقه به ویژه زنان و دختران آن است، مهم ترین صنایع دستی این شهرستان را تشکیل می دهد. بیش تر قالی های تولیدی در منطقه در کارگاه های خانگی بافته می شوند و تولیدات آن سهم مهمی دراقتصاد خانواده و کل منطقه دارد. در این شهرستان برای بافتن فرش ها از طرح های اصفهانی، نجف آبادی و نایینی استفاده می شود. و نیز مردم این دیار به پرورش گوسفند، گاو، ‌بز، … و هم چنین مرغ داری و طیور نیز می پردازند.

فلاورجان پراست از آباداني و زمينهاي كشاورزي آن تأمين كننده نياز استان و كشور در محصولاتي چون

 برنج، گندم، سيب زميني، پياز و

صيفي جات است. زمين هاي حاصلخيزش

محلي مناسب است براي پرورش انواع

گلهاي زينتي و مشهور.

 

شهرك صنعتي اشترجان

مركز تحقيقات معلمان

 مركز تحقيقات گياهان دارويي

 دانشگاه پيام نور واحد فلاورجان

 دانشگاه پيام نور واحد پيربكران

 دانشگاه پيام نور واحد قهدريجان

 دانشگاه آزاد اسلامي واحد فلاورجان

 پژوهشكده بيوتكنولوژي كشاورزي منطقه مركزي كشور

 انجمن دانشجويان و دانش آموختگان شهرستان فلاورجان

 

از جمله شخصيتهاي برجسته علمي وديني اين ديار محمدبن بكران است كه از رجال مشهور واز مدرسين وزهاد وعرفاي اين ناحيه در قرن هشتم هجري است. از زمان دقيق تولد وي اطلاع چنداني در دست نيست اما مي دانيم كه در سال ۷۱۲ هجري قمري در پير بكران فوت نموده است. پيش از فوت وي بناي ارزشمندي در سال ۷۰۳ هجري قمري جهت تدريس واقامت ايشان در دوره سلطان محمد خدابنده ساخته شده است. اين بنا هم اكنون به نام مقبره پير بكران شهرت دارد.

خواجه فخرالدين محمد اشترجاني:

خواجه فخرالدين محمد بن محمود بن علي اشترجاني از مستوفيان ومنشيان بزرگ زمان سلطان ابوسعيد بهادر خان ايلخاني بوده ومدتها وزارت امير سونج از امراي مشهور اوررا داشته است.خواجه شخصيتي مردم دوست ورعيت پرور بود در ذكر احوال وي نوشته اند: در غمخوارگي زير دستان ودلبستگي به احوال بيچاره گان دقيقه اي فروگذار نكرده وخواب خوش ير حود حرام كرده بود.وي مدتي حكومت منطقه لنجان را برعهده داشت ودر زمانش عدل وداد جايگزين ظلم وجور گرديد.بنابر كتيبه سردر شمالي مسجد جامع اشترجان خواجه باني اين بناي مهم در سال ۷۱۶ هجري قمري است.

فاضل هندي:

بهاءالدين محمد بن تاج الدين حسن بن محمد اصفهاني معروف به فاضل هندي يكي از فقهاي عالي مقام اصفهان است. تولد وي را به سال ۱۰۶۲ هجري قمري در فلاورجان نقل كرده اند. ايشان مدتي را در هندوستان بسر برده اند واز اين رو به فاضل هندي شهرت يافته است.

اين شخصيت بزرگ از شاگردان بنام علامه ملا محمدباقر مجلسي است كه در سن ۱۶ سالگي در علوم معقول ومنقول به درجه استادي رسيده است.

فاضل در فقه ، اصول، تقسير وفلسفه بسيار استاد بود ودر تقوا وپارسائي زبانزد عام وخاص بوده است.

تاليفات وي را ۸۰ كتاب نوشته اند كه از جمله آن مي توان به كتابهاي۱- كشف اللثام عن قواعد الاحكام۲- المنهاج السويه في شرح الروضه البديهه۳- شرح قصيده سيد حميدي۴- تفسير قران

۵- كليد بهشت و... اشاره كرد

اين شخصيت بزرگوار در هنگام حمله افاغنه در سال ۱۱۳۷ ه.ق فوت ودر قبرستان تخت فولاد بخاك سپرده شده است.

در اين شهرستان آثار تاريخي بسياري برجاي مانده است. ۴۶۱ اثر شناخته شده، ۲۶ اثر ثبت شده، ۲۰۴ اثر به صورت ابنيه تاريخي، ۵۱ اثر به صورت محوطه هاي تاريخي، و ۲۰۶ اثر سنگي.

 

مهمترين بناهاي تاريخي وجاذبه هاي گردشگري اين شهرستان عبارتند از:  

１-  مقبره پير بكران متعلق به قرن هشتم هجري ومدفن يكي از عرفاي بزرگ آن زمان بنام محمد بن بكران.

２-  مسجد جامع اشترجان كه توسط فخرالدين محمد بن محمود اشترجاني ملقب به ملك الوزراء در اوائل قرن هفتم هجري ساخته شده است

.۳- پل بابا محمود دردو كيلومتري جنوب غربي شهر پير بكران به طول۱۵۰مترعرض۵متروارتفاع۷مترداراي۱۵ دهانه بزرگ وكوچك باقوس جناغي وبيز كه در دوره ايلخاني ساخته شد.

 

 

۴- پل فلاورجان در شمال شرق شهرفلاورجان بروي رودخانه زاينده رود به طول ۱۴۰ متر عرض ۵متر با ۱۸دهانه در دوره صفويه ساخته شد.

  

5-خانه مويدي زفره اين بنادر ۱۰ كيلومتري جنوب شهر فلاورجان در روستاي زفره قراردارد. بناي اصلي متعلق به دوره صفويه است كه در دوره قاجاريه تزئينات زيبائي از گچبري ،آئينه كاري ونقاشي در آن بكاررفته است 

6-امامزادگان سيدمحمد قهدريجان و اجگرد،امامزاده زيد فلاورجان ومقبره انوش بن شيث از نخستين پيامبران در قهدريجان 

 7- در شهرستان فلاورجان بيش از صد برج كبوتر وجود دارد كه از مهمترين اين بناها مي توان به برجهاي كبوتر چهل برج در روستاي كليسان، برج چهار برج وبرجهاي هفت قلوي اجگرد در شهر بهاران اشاره كرد.لازم به ذكر است كه مهمترين صنايع دستي اين شهرستان شامل قالي بافي، منبت كاري ،خاتم سازي و سرمه دوزي مي باشد. 

 

مشابهت در عواملی مانند آب و خاک مشترک، شرایط آب و هوایی یکسان، جریان زاینده رود و وفور آب، دسترسی آسان و غیره، سبب می گردد که تاریخ سرزمین های مجاور زاینده رود با تاریخ، فرهنگ و تمدن، شهر اصفهان عجین باشد و حتی در دوره هایی هر چند کوتاه رونق بعضی از شهرها مانند شهر فیروزان (قرن هفتم هـ .ق) در 35 کیلومتری شهر اصفهان و در محل روستای سهرو فیروزان کنونی، برابری و حتی بیشتر باشد. در مطالعه کتب تاریخی و سفرنامه ها شواهدی مبنی بر حضور دانشمندان و سفرنامه نویسان بزرگ به این سرزمین هستیم مانند کتاب مسالک و ممالک اصطخری (قرن چهارم هـ .ق) ابن حوقل قرن (چهارم هـ.ق) همچنین مقدسی (قرن چهارم هـ .ق) از این سرزمین دیدار کردند و آن را سرزمینی آباد و پر از نعمت معرفی می کردند. در قرن هفتم و اوایل قرن هشتم ه.ق این سرزمین یکی از کانون های مهم جمعیت، ثروت و مهد علم بوده است و پذیرای بسیاری طلاب علم و سفرنامه نویسان بوده است بطوری که عمده و شاخص بناهای تاریخی شهرستان مانند

موقعیت جغرافیایی شهرستان

شهرستان فلاورجان یکی از شهرستان های تاریخی استان اصفهان می‌باشد، با مساحتی حدود 510 کیلومتر مربع در طول جغرافیایی 30 دقیقه و51 درجه و عرض جغرافیایی 34 دقیقه و32 درجه در فاصله 442 کیلومتری تهران قراردارد. مرکزیت این شهرستان، شهر فلاورجان است و ارتفاع آن از سطح دریا 1600 متر می باشد. طبق سرشماری سال 1390 جمعیت این شهرستان 24714 نفر برآورد گردیده است که حدود 60 % جمعیت در نقاط شهری و 40 % جمعیت در نقاط روستایی سکونت دارند. مردم این شهرستان، مسلمان و پیرو مذهب شیع? اثنی عشری، سخت کوش، میهن دوست و مهمان نواز هستند.  

این شهرستان از شمال به شهرستان خمینی شهر از جنوب به شهرستان مبارکه، از غرب به شهرستان های نجف آباد و لنجان و از شرق به شهرستان اصفهان محدود می شود. رودخان? زاینده رود از سمت جنوب غربی وارد شهرستان شده که از شهر و روستاهای پیربکران، "جوچی"، "اجگرد"، لارگان ، "فلاورجان"، "گارماسه"، "هویه"، "موسیان" و "کرسگان عبور کرده و طی مسیری حدود 25 کیلومتر از سمت شمال شرقی خارج می شود. این شهرستان طولانی ترین ساحل زاینده رود را در بین شهرستانهای استان داراست. این جریان با عبور خود؛ باعث تأمین آب مورد نیاز بخش کشاورزی و رونق و تنوع تولید محصولات کشاورزی در شهرستان شده و همچنین به گونه ای دشتی، در کنار زاینده رود قرار گرفته است و دارای بیشه زارهای پهناوری می باشد. در این بیشه زارها گونه هایی از درختان چنار، بید ،سپیدار و... قد بر افراشته اند.

درحال حاضر این شهرستان دارای سه بخش مرکزی فلاورجان، پیربکران و قهدریجان و هشت شهر فلاورجان، پیربکران، قهدریجان، ایمانشهر، کلیشادو سودرجان، بهاران، ابریشم و زازران می باشد. همچنین دارای 5 دهـــــستان سهروفیروزان، گرکن شمالی، ابریشم، گلستان، اشترجان و 56 روستا اردال، چم رود، فیلرگان، بجگرد، نرگان، طاد، گلگون، ونهر، سهروفیروزان، فیلورگان، رارا، پلارتگان، دارگان، کلیسان، دارافشان، سمسان، نودرآمد، تمندگان، صادق اباد، مهرگان، خوانسارک، علی شاهدان، قلعه سرخ، دستنا، سیاه افشار، علیشاهدان، پلارت، حسین اباد، کرسگان، جولرستان، موسیان، حسین آباد، ریاخون، هویه، جلال آبادماربین، زازران، کافشان، جوجیل، دشتچی، شرودان، قلعه امیر، کروج، خیرآباد، دشتلو، اسفهران، بندارت، دارافشان، کارویه، قلعه میر، زفره، لارگان، حاجی آباد، درچه عابد، لارگیچی، مهرنجان ارامنه، مهرنجان اتراک، جیلاب، محمدیه، کاویان(گاونان)، بوستان، می باشد که با توجه به آثار تاریخی موجود در این شهرها، دارای قدمت فرهنگی دیرینه می‌باشد.

مهمترین ارتفاعات این شهرستان عبارتند از: شاهکوه (2369متر)، اشترجان (2200 متر)و قلعه بزی (1950متر)،که در آنها پدیده هایی همچون چشمه های فصل بهار، غار، معدن سرب و آهک، گونه های گیاهان مرتعی و دارویی و غیره وجود دارد. این کوهها مکانی مناسب برای استفاده و توسع? ورزش کوهنوردی و پر کردن اوقات فراغت جوانان، مطالعات علمی و غیره در سطح شهرستان است.

نام قدیمی فلاورجان "برزه " (بروزن لرزه بود) که به معنی شاخ درخت وکشت وزراعت است وجمع آن"برزان" می باشد. درحوالی فلاورجان کنونی قریه ای به نام برزان بوده که ازطریق مادی کوپان مشروب می گشته بعدها برزان دراثرتغییرات زبان فارسی به ورگان تبدیل شده است (زنده دل،37:1377) .  

 

ورگان از دو پاره "ور" یعنی کنار،پهلو،سو و"گان"به معنی مکان تشکیل شده پس ورگان :سرزمین یا شهری درکنار یا کرانه زاینده رود را گویند. به واسطه پلی که درزمان صفویان برروی زاینده رود احداث شد آن پل را پل ورگان گویند. بعد ازورود مسلمانان به ناحیه ورگان آن را عربی  کرده وفلاورجان خواندند(فلاورجان تعریف شده پل ورگان است ). فلاورجان از دو بخش تشکیل شده:فلا جمع فلات :به معنی دشت پهناوروبلند؛ورجان:عربی شده ورگان پس فلاورجان را دشت ورجان گویند که شاید درروزگارباستان تا اواخردوره ی ساسانی دشت ورگان نامیده می شده وبا ورود اعراب به فلاورجان تبدیل شده است(افشار،1378: 280).

در مطالعه کتب تاریخی و سفرنامه ها شواهدی مبنی بر حضور دانشمندان و سفرنامه نویسان بزرگ به این سرزمین وجود دارد مانند: کتاب مسالک و ممالک اصطخری (قرن چهارم هـ .ق) ابن حوقل قرن (چهارم هـ.ق) همچنین مقدسی (قرن چهارم هـ .ق) از این سرزمین دیدار کردند و آن را سرزمینی آباد و پر از نعمت معرفی کردند. در قرن هفتم و اوایل قرن هشتم ه.ق این سرزمین یکی از کانون های مهم جمعیت، ثروت و مهد علم بوده است و پذیرای بسیاری ازطلاب علم وسفرنامه نویسان بوده است بطوری که بناهای شاخص تاریخی شهرستان دراین دوره، گویای این ادعا می باشد.

قدمت تاریخی فلاورجان ازدوره صفویه به صورت مسجل ومعلوم محرزاست وقبل ازآن نیزنیازبه تحقیقی جامع دارد چنان که دراللباب ومجمع البلدان ازمنابع قرن هفتم آمده:"محلۀ ورگان،محله ای است دراصفهان وجماعتی ازعلماء به آن منسوبند".

وازمدارک متعلق به دوره صفویه درکارنامه لنجان به نقل ازکتاب صریح الملک به فلاورجان اشاره شده است .

فلاورجان به عنوان مرکزشهرستان درسالهای بعد ازانقلاب به سرعت توسعه یافته ونواحی ومحلات مختلفی بدان افزوده شدند(علیان،1377: 154).

شهرستان فلاورجان با مساحتي حدود ۵۱۰ كيلومتر مربع در طول جغرافيايي ۳۰دقيقه و۵۱ درجه وعرض جغرافيايي ۳۴ دقيقه و۳۲ درجه در فاصله ۴۴۲ كيلومتري تهران قراردارد. مركزيت اين شهرستان شهرفلاورجان است و ارتفاع آن از سطح دريا ۱۶۰۰متر مي باشد.  

 

اين شهرستان از شمال به شهرستان خميني شهر از جنوب به شهرستان مباركه از با ختر به شهرستان هاي نجف آباد ولنجان و از خاور به شهرستان اصفهان محدود مي شود.شهرستان فلاورجان به گونه اي دشتي در كنار زاينده رود قرار گرفته وداراي بيشه زارهاي پهناوري مي باشد. در اين بيشه زارها گونه هايي از درختان چنار، بيد ،سپيدارو... قد بر افراشته اند.

 مهمترين ارتفاعات اين شهرستان عبارتند از: شاهكوه(۲۳۶۹متر)، اشترجان(۲۲۰۰متر)وقلعه بزي۱۹۵۰متر.درحال حاضر اين شهرستان داراي سه بخش مركزي فلاورجان، پيربكران و قهدريجان و هشت شهر فلاورجان، پيربكران، قهدريجان، ايمانشهر، كليشادو سودرجان، بهاران، ابريشم و زازران مي باشد. همچنين داراي ۶دهـــــستان ( گلستان – ابريشم – زازران – اشترجان – پيربكران – سهروفيروزان ) و ۵۶روستا مي باشد. طبق سرشماري سال ۱۳۹۰ جمعيت اين شهرستان ۲۴۷۱۴ نفر برآورد گرديده است كه حدود ۶۰ % جمعيت در نقاط شهري و ۴۰ % جمعيت در نقاط روستايي سكونت دارند. شغل غالب در منطقه كشاورزي مي باشد و ليكن بواسطه وجود صنايع بزرگ و كوچك مشاغل صنعتي و خدماتي هم تا حدودي رونق يافته است .

در حوالي فلاورجان كنوني قريه اي بنام برزان در كنار گارماسه ، كوپان ، زيار ، سورك و دشتلو قرار داشته كه از طريق مادي كوپان مشروب مي گشته ، بعدها برزان در اثر تغييرات زبان فارسي به ورگان تبديل شده و به مناسبت مجاورت با پلي بر روي زاينده رود بنام پل ورگان نام پل بر اسم محل مذكور غالب آمده ، كه نهايتا ً فلاورجان كه تعريب شده پل ورگان است مصطلح مي گردد.

براساس بررسيهاي انجام شده سابقه سكونت و زندگي در اين شهرستان دست كم مربوط به شش هزار سال پيش است. يافته هاي باستان شناختي حاكي از حضور جوامع پرجمعيت ويكجا نشين در دشت فلاورجان از حدود اواخر هزاره پنجم و اوائل هزاره چهارم قبل از ميلاد در اين شهرستان دارد.زمينهاي بسيار حاصلخيز ه همراه رودخانه پرآب زاينده رود ووجود ارتفاعات متعدد ،عوامل طبيعي شاخصي در ايجاد جوامع پيش از تاريخ در اين شهرستان است.كشف سنگ نگاره هاي متنوعي از نقوش حيواناتي چون كل، بزكوهي وگونه هاي از گربه سانان در كوههاي اين شهرستان نشانگر حضور فعال جوامع شكارچي وغناي حيات وحش اين شهرستان در گذشته دارد

  در مورد واژه فلاورجان دو باور وجود دارد: برخي بر اين باورند كه "ور" به معناي كنار،‌ پهلو و كرانه است و "ورگان" پسوند محل است؛ يعني سرزميني كه در كنار رود قرار دارد (ورگان). با احداث پل صفوي بر روي زاينده رود به پل ورگان و نهايتاً به فلاورجان تغيير كرده است. در برخي از كتاب ها اين طور آمده است كه فلاورجان تركيبي است از دو كلمه "فلا" از كلمه فلات به معني دشت و "ورجان” كه معرب ورگان است.